انتشار: مرداد 24، 1401
بروزرسانی:
15 آذر 1404
بیرون کشیدن بخشی از شهر تاریخی "اوجان" از دل خاک
وی افزود: علاوه بر شناسایی چهار قبرستان اسلامی از دوره سلجوقیان و ایلخانان و معاصر در محدوده عرصه شهر، شناسایی ارگ و قلعه حکومتی شهر به عنوان بزرگترین بنای باقیمانده از زمان تأسیس شهر که در دوره ایلخانان مرمت و بازسازی شده است، دارای اهمیت است. همچنین شواهدی از دو برج آرامگاهی از دوره سلجوقی و ایلخانی و محل دستکندی در جبهه غربی شهر به دست آمده است که احتمالاً کارکرد غار معبد بودایی دوره ایلخانی داشته است.
بنابر اعلام روابط عمومی دانشگاه تهران، شهر تاریخی اوجان کاملاً مدفون در خاک است که با تلاش ها و پژوهش های انجام شده از سوی هیأت باستان شناسی دانشگاه تهران، بخشی از شهر از جمله قلعه حکومتی، کاوش و از دل خاک بیرون آورده شده و اکنون حفاظت از آن برعهده اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی است.
وی به برگزاری کارگاه های آموزشی در حین پروژه میدانی از قبیل روش بررسی و کاوش میدانی، مستندنگاری، ثبت و ضبط دقیق یافته های باستان شناسی، آشنایی با دوربین های نقشه برداری، شناخت بقایای جانوری، انسانی و گیاهی اشاره کرد.
دکتر ولایتی درباره چگونگی کشف شهر تاریخی اوجان توسط هیأت باستان شناسی دانشگاه تهران، اظهار کرد: اولین پژوهش دانشگاه تهران در سال ۱۳۸۵ با انجام فصل اول بررسی روشمند باستان شناسی دو دهستان شرقی منطقه عمومی اوجان (شهرستان بستان آباد امروز) آغاز شد.
وی با بیان اینکه این کشف تاریخی با بررسی بیش از ۷۰۰ محوطه تاریخی منطقه صورت گرفته است، گفت: در چهار فصل بررسی حدود ۷۰۰ محوطه تاریخی با استفاده از مستندات مهم و توصیف های ارائه شده از شهر اوجان در متون تاریخی و جغرافیایی بخصوص تصویری که نصوح مطراقچی نقاش سلطان سلیمان عثمانی از این شهر ارائه کرده است، محل دقیق شهر تاریخی اوجان توسط هیأت باستان شناسی دانشگاه تهران در بررسی باستان شناسی منطقه اوجان در سال ۱۳۹۲ مورد شناسایی و مکان یابی قرار گرفت. وی افزود: در این بررسی و کاوش حدود ۹۵ هکتار از محوطه شهر تاریخی اوجان از سال ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۱ مورد بررسی و کاوش میدانی گروه پژوهشی دانشگاه تهران قرار گرفت.
پژوهشگران باستان شناسی دانشگاه تهران پس از ۱۰ سال کاوش، محدوده شهر تاریخی اوجان؛ پایتخت تابستانی ایلخانان در استان آذربایجان شرقی را کشف کردند و بخشی از ارگ حکومتی آن را از دل خاک بیرون کشیدند.
سرپرست گروه تحقیقاتی باستان شناسی کاوش در شهر تاریخی اوجان با اشاره به کشف برخی اشیا در این محوطه (شامل ظرف شکسته فقاع ایلخانی با تزئینات سنگ فیروزه)، اهمیت این کاوش را به لحاظ معماری مهم برشمرد و گفت: هر چند سفالینه ها و اشیایی نیز در این منطقه کشف شده اند، اما آنچه که این کاوش را با اهمیت می کند، ارزش معماری و آثار معماری این شهر و قلعه حکومتی ایلخانان است.
دکتر ولایتی با توضیح اقدامات انجام شده در سال ۱۴۰۱ گفت: تصور ما از فضای داخلی قلعه این بود که بر اساس نمای بیرونی انتظار داشتیم که فضای داخلی قلعه حکومتی متشکل از چند اتاق با دیوار سنگی با ملاط گچ باشد، ولی بعد از شروع کاوش و آواربرداری و پیدا شدن ستون ها با پایه مربع، مشخص شد فضای داخلی قلعه از یک تالار ستون دار بزرگ تشکیل شده است.
دکتر ولایتی، سرپرست این تیم باستان شناسی درباره این کشف تاریخی گفت: با توجه به اسناد و شواهد تاریخی که درباره این شهر و قلعه حکومتی ایلخانان وجود داشت، کار مطالعاتی و بررسی منطقه را از سال ۱۳۸۵ آغاز کردیم و تیم تحقیقاتی ما تا سال ۱۳۹۵ مشغول مطالعه و بررسی منطقه بودند و توانستند در چند مرحله کاوش، یافته های ارزشمندی به دست آوردند.
دکتر ده پهلوان، رئیس مؤسسه باستان شناسی دانشگاه تهران نیز از تغییر رویکرد این مؤسسه در کاوش های آموزشی باستان شناسی خبر داد.
وی با اشاره به یافته های اخیر باستان شناسان دانشگاه تهران در منطقه اوجان گفت: تا سال قبل بیشتر فعالیت های آموزشی و پژوهشی مؤسسه باستان شناسی متمرکز در دشت قزوین بود، اما از امسال گروه باستان شناسی تغییر رویکردی را با هدف تربیت و آموزش دانشجویان در شرایط جغرافیایی مختلف و پروژه های میدانی متنوع باستان شناسی داشته است. سرپرست هیأت باستان شناسی دانشگاه تهران با تشریح وضعیت و معماری بنای کشف شده، گفت: در این دوره از کاوش ها یک مجموعه معماری متشکل از برج مدور و دیوارهای بیرونی بنایی بزرگ قلعه یا ارگ حکومتی نمایان شد. وی افزود: بر اساس منابع مکتوب در دوره سلجوقیان و ایلخانان، ورودی قلعه در جبهه شرقی بوده است، اما پس از کاوش این بخش در عمق ۳۰ سانتی متری بخش بزرگی از ستون دروازه با گچ بری و مقرنس کاری بیرون آمد که پس از ادامه کاوش مشخص شد که در دوره صفویه ورودی شرقی قلعه پس از یک زلزله شدید و تخریب گسترده قلعه با یک دیوار سنگی به سبک صفوی بسته شده و در مقابل از جبهه غربی ورودی دیگری به سبک معماری صفوی باز شده است. عضو هیأت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه کار مطالعاتی و بررسی منطقه به مدت ۱۰ سال طول کشیده است، افزود: در این ۱۰ سال دهستان ها و مناطق مختلفی مورد بررسی و کاوش قرار گرفتند تا اینکه پس از بررسی دقیق و روشمند و مکان یابی توسط هیأت باستان شناسی دانشگاه تهران در سال ۱۳۹۵، شناسایی و تعیین عرصه و حریم شهر تاریخی اوجان با کاوش گمانه هایی در محدوده شهر که با آشکار شدن لایه های فرهنگی و معماری و بستر شهر موقعیت گمانه بعدی را روشن می کرد، ادامه پیدا کرد و هیأت باستان شناسی در تابستان ۱۳۹۵ با دریافت مجوز از میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی و پژوهشگاه وزارت میراث فرهنگی با حفر ۴۲ گمانه عرصه و حریم شهر را در غرب جاده آسفالته روستاهای دهستان اوجان غربی معین کرد.
به گزارش ایسنا،\xa0گروه پژوهشی باستان شناسی دانشگاه تهران به سرپرستی\xa0دکتر رحیم ولایتی، عضو هیأت علمی گروه باستان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی موفق شدند پس از ۱۰ سال بررسی و کاوش میدانی، شهر تاریخی اوجان را شناسایی کنند و بخشی از ارگ حکومتی آن را از دل خاک بیرون بکشند.
رئیس مؤسسه باستان شناسی دانشگاه تهران تصریح کرد: تمام تلاش ما در مؤسسه این است که آموزش دانشجویان باستان شناسی در سطح دانشگاه تهران باشد و دانشجویانی را تربیت کنیم که از توانایی های لازم برای همکاری با هیأت های باستان شناسی بین المللی و داخلی برخوردار باشند.
وی با تاکید بر رویکرد فعالیت های مؤسسه باستان شناسی در همه نقاط ایران به یافته های اخیر پژوهشگران دانشگاه تهران در منطقه اوجان اشاره کرد و افزود: استان آذربایجان شرقی و منطقه بستان آباد از حیث میراث فرهنگی یک منطقه بسیار غنی است و اگر مؤسسه باستان شناسی بتواند بر فعالیت در این منطقه تمرکز داشته باشد، دستاوردهای پژوهشی بسیاری خواهد داشت و ضمن اینکه دانشگاه تهران می تواند از پایگاه ملی باستان شناسی شهر اوجان برای انجام فعالیت های پژوهشی و تربیت دانشجویان باستان شناسی بهره مند شود.
انتهای پیام
منبع