بلوچی؛ زبانی محافظه کارتر از فارسی !
انتشار: آبان 08، 1401
بروزرسانی: 17 آذر 1404

بلوچی؛ زبانی محافظه کارتر از فارسی !

وخانی در این میان از دیگر زبان ها ممتاز است و ظاهراً بازماندۀ یکی از زبان های مستقل قدیم ایرانی است.\xa0

انتهای پیام



منبع

زبان پشتو صاحب آثار و ادبیات است، از جمله آثار شاعر معروف این زبان «خوشحال خان» را می توان ذکر کرد. همچنین مقدار زیادی اشعار محلی و داستان و افسانه به این زبان موجود است.\xa0 در ایامی که این زبان مورد نظر دولت افغانستان قرار گرفت، آثار متعددی به این زبان انتشار یافت.\xa0

در این زبان ها با وجود شباهت و نزدیکی آن ها به یکدیگر، می توان دسته های مختلف تشخیص داد.\xa0

\xa0دیگر زبان ها و لهجه های ایرانی غربی در بخش های بعدی سلسله مطالب «آشنایی با زبان ها و لهجه های ایرانی» شرح داده خواهند شد.

بلوچی\xa0در قسمتی از بلوچستان و همچنین در نواحی ترکمنستان شوروی رایج بود. در بلوچستان علاوه بر بلوچی زبان دیگری نیز به نام براهوی متداول است که از جمله زبان های بومیان هندوستان (قبل از نفوذ اقوام آریایی) بوده است.

مهم ترین زبان ها و لهجه های فلات پامیر عبارتند از وَخانی یا وَخی، اُرُشُری، یَزغُلامی، روشالی، سنگلیچی، ایدغه، اورموری، پراچی و... است.\xa0

این زبان ها مانند سغدی و سکایی و آسی همه متعلق به دستۀ شمالی زبان های شرقی اند. اورموری و پراچی که در قسمت غربی تر و جنوبی تر افغانستان رایج اند به دستۀ جنوبی زبان های شرقی تعلق دارند و با یکدیگر پیوسته و نزدیک اند.\xa0

بلوچی از گروه شمالی زبان های غربی ست و بسیاری از لغات ایرانی کهن با اندک تغییری در آن به جا مانده است.

بلوچی از بعضی زبان های دیگر غربی مانند فارسی محافظه کارتر است و بسیاری از لغات ایرانی کهن بااندک تغییری در آن به جا مانده است.\xa0

زبان بلوچی لهجه های مختلف دارد که مهم ترین آن ها بلوچی غربی و بلوچی شرقی است که هر یک یز تقسیمات فرعی دارند. اما روی هم رفته به علت ارتباط قبایل بلوچ با یکدیگر تفاوت میان این لهجات زیاد نیست.\xa0

به گزارش ایسنا، از دیگر زبان ها و لهجه های ایرانی شرقی، پشتو است. پشتو، زبان محلی مشرق افغانستان و قسمتی از ساکنان سر حدات شمال غربی هندوستان است. هر چند زبان فارسی و عربی در این زبان نفوذ یافته ولی این زبان که در افغانستان بیش از گذشته مورد توجه بوده است، بسیاری از خصوصیات اصیل زبان های ایرانی را حفظ کرده و خود لهجه های مختلف دارد. در پشتو تشخیص جنس (مذکر و مؤنث) رایج است.\xa0

بلوچی اصولاً از گروه شمالی زبان های غربی است و بلوچ ها ظاهراً از شمال به جنوب کوچ کرده اند ولی بلوچی به علت مجاورت با زبان های شرقی ایرانی بعضی از عوامل آن ها را اقتباس کرده است.\xa0

منبع: «زبان ها و لهجه های ایرانی» نوشتۀ\xa0احسان یارشاطر\xa0(دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، سال پنجم، مهر و دی ۱۳۳۶، شماره ۱ و ۲ (پیاپی ۱۷ و ۱۸))

در فلات پامیر میان افغانستان و هندوستان و چین و ترکستان، عده ای از زبان ها و لهجه های ایرانی رایج بوده است. عدۀ کسانی که به هر یک از این زبان ها سخن می گویند معدود است و بعضی از این لهجه ها به تدریج رو به زوال رفته و برخی نیز از میان رفته است. این زبان ها به سبب دور بودن از مراکز و تغییرات اجتماعی توانسته اند بسیاری از خصوصیات صوتی زبان های قدیم ایرانی را محفوظ نگه دارند. مطالعۀ این زبان ها از لحاظ تحقیق زبان های کهن ایران اهمیت خاص دارد. بسیاری لغات اصیل زبان هند و اروپایی در این زبان ها، به خصوص در «وخانی» محفوظ مانده که در سایر زبان های ایرانی یا هندی به جا مانده است.\xa0


زبان ها و لهجه های دستۀ غربی کثرت و تنوع بیشتری دارند. اهم آن ها بدین قرار است:\xa0